Europejska Stolica Kultury

Linz. Zmiana

Przez lata Linz kojarzył się z miastem nieciekawym, przemysłowym, obciążonym dodatkowo związkami z narodowym socjalizmem i Hitlerem. Jadący z Wiednia do Salzburga nie mieli po co tam się zatrzymać.

Świadomy kulturalnej przewagi i konkurencji obu austriackich metropolii, Linz zdecydował się na własną, odrębną drogę. Postawiono na eksperyment i innowację – sztukę współczesną, przemysły kreatywne i nowe media; na kulturę dostępną dla wszystkich. Pierwszymi przejawami takiego podejścia było Forum Metall – prezentacja na bulwarach nad Dunajem wielkoformatowych rzeźb z metalu autorstwa znanych międzynarodowych twórców (1977), Forum Design – trzymiesięczny festiwal dizajnu (1980), a przede wszystkim Ars Electronica Festival (pierwsza edycja w 1979 r.) – międzynarodowy festiwal sztuki, technologii i społeczności elektronicznej, stworzony na długo przed rewolucją cyfrową. Przejawem innowacyjnego myślenia o sztuce i kulturze były budowy Design Center, centrum kultury Posthof, centrum sztuki współczesnej OK Offenes Kulturhaus Oberösterreich i muzeum sztuki Lentos Kunstmuseum Linz. Rosnąca renoma Ars Electronica i Linz Klagwolke przesądziła o stworzeniu Ars Electronica Center – laboratorium projektów cyfrowych i rodzaj think tanku sztuki komputerowej.

copyright: Stadt Linz www.linz09.at

Hasło Linz. Verändert – Linz. Zmiana, czy w angielskiej wersji: Say Linz. Say change – stało się oficjalnym hasłem miasta.

Od miasta Hitlera do miasta kultury

Pierwszą inicjatywą Linzu na drodze do uzyskania tytułu Europejskiej Stolicy Kultury było zorganizowanie we wrześniu 1998 roku Europejskiego Miesiąca Kultury4. Program osnuto wokół interakcji czterech haseł – praca, sieć, geny, zabawa, czyli symbiozy przemysłu, technologii, kultury i spraw społecznych5. Większość wydarzeń zlokalizowano nad Dunajem, ale wykorzystano także miejsca niekojarzone wcześniej z kulturą, m.in. nieczynną garbarnię, port, bulwary, a także jeden z hangarów na linckim lotnisku. Wrzesień 1998 roku rozpoczął istotną dyskusję na temat polityki kulturalnej miasta i jego przyszłej strategii w tym sektorze. Ona sama została zawarta w opracowanym w roku 2000 Planie Rozwoju Kultury (Kulturentwicklungsplan). Podstawą działań ma być koncepcja kultury dla każdego, ze szczególną uwagą poświęconą nowym mediom i technologiom, otwartym przestrzeniom i scenie niezależnej. Plan zawiera także bezpośrednie odniesienie do starań Linzu o tytuł ESK w 2009 roku6. Kandydaturę Linzu przedłożono w 2004 roku. Mimo wcześniejszych planów St. Pölten-Krems, Salzburg i Innsbruck nie złożyły własnych wniosków. Pół roku później austriacka rada ministrów przegłosowała kandydaturę Linzu i przedstawiła ją Unii Europejskiej, która przyznała miastu tytuł ESK we wrześniu 2005 roku. 

Zaplanowane wydarzenia wpisano w kilka obszarów priorytetowych. Pozostano przy haśle „kultura dla każdego”, poszerzając je o dodatkowy aspekt „kultura życiem codziennym”. Wydarzenia kulturalne miały odbywać się wszędzie i w różnej skali – od dużych imprez o charakterze bardziej masowym, do małych lokalnych czy niszowych inicjatyw. W programie nie mogło zabraknąć kwestii związanych z udziałem kobiet w życiu kulturalnym oraz sztuki tworzonej przez amatorów. Ceniąc tradycję i dziedzictwo, akcentowano „awangardę teraz i zawsze”. Dużą wagę przywiązano także do roli, jaką nowe media mogą odegrać w kreowaniu społeczeństwa demokratycznego i obywatelskiego. Dialog międzykulturowy, otwarcie na kulturę emigrantów, współpraca regionalna i z krajami sąsiedzkimi to kolejne ważne punkty koncepcji Linz09. Życie kulturalne miasta i jego infrastruktura kulturalna miały zostać poddane odnowie i transformacji7.

Planując program, dyrektor Linz09 Martin Heller podkreślał wagę długofalowości i trwałości proponowanych wydarzeń i zmian w mieście. Wyznaczył sześcioletni okres: 2009–2015, kiedy Linz jego zdaniem stanie się najbardziej interesującym miastem w Austrii8.

Przeszłość.


Zgodnie z zaleceniami panelu ekspertów oceniających kandydatury do tytułu ESK 20099 miasto zdecydowało się „rozliczyć” z przeszłością. Jak powiedział Ulrich Fuchs, zastępca dyrektora Linz09, uznano, że nie należy „zamiatać Hitlera pod dywan”10 i trzeba zająć się także niechlubną kartą historii miasta. Chodzi o obozy koncentracyjne w Mauthausen, Gusen, Ebensee i Hartheim, plany przekształcenia Linzu w miasto Führera, jedno z pięciu modelowych miast Trzeciej Rzeszy. Ale także o huty stali VOEST – zbudowane na gruzach Herman Göring Werke. Nawet niewinnie wyglądające budynki powstałe w tamtym okresie splamione były krwią więźniów okolicznych obozów, którzy m.in. zajmowali się wydobyciem granitu na potrzeby budownictwa miejskiego.

Adolf Hitler spędził dzieciństwo w pobliskim Leonding. Stąd jego sentyment i uznanie miasta za swoje, wyjątkowe, własne. Tam chciał spędzić spokojną starość. Stąd plany industrializacji i metropolizacji, założenia w mieście pięciogwiazdkowego Adolf Hitler Hotel i budowy stusześćdziesięciodwumetrowej wieży, w której miały spocząć szczątki jego rodziców. Stąd plany stworzenia Muzeum Führera z szesnastoma milionami eksponatów zrabowanych w całej Europie, budowy nowych dzielnic, budynków, mostów, ulic, podziemnej fabryki części samolotowych.

W misji Linz0911 zadeklarowano, że miasto, jak też cały kraj związkowy Górna Austria przez ostatnie lata włożyły wiele wysiłku w pogodzenie się z przeszłością i przyjęcie za nią odpowiedzialności. Wyznaczono sobie zadanie znalezienia nowego sposobu opowiadania o przeszłości, który byłby rozumiany i akceptowany przez mieszkańców Linzu oraz gości z Europy i świata.

copyright: Stadt Linz www.linz09.at

Przygotowano m.in. wystawę Stolica Kultury Führera (Kulturhauptstadt des Führers), którą otwarto już we wrześniu 2008 roku w Schlossmuseum. Od samego wernisażu budziła ona sporo kontrowersji. Celowo wystawa wyprzedziła inaugurację ESK Linz09 – liczono bowiem, że do tego momentu najbardziej burzliwe dyskusje wywołane wystawą już się zakończą. Ekspozycja podzielona została na dwie części – pierwsza prezentowała megalomańską wizję przekształcenia miasta w kulturalną metropolię Rzeszy, druga – wpływ narodowego socjalizmu na sztukę, muzykę i literaturę Górnej Austrii czasu Trzeciej Rzeszy. Zdaniem organizatorów12 ocena przedsięwzięcia była w dużej mierze pozytywna – uznanie zyskała odwaga muzeum w podjęciu tak trudnego tematu. Mimo delikatności i ostrożności, jaką wykazali się twórcy ekspozycji (np. nie zdecydowano się na rekonstrukcję makiet architektonicznych wizji Hitlera w obawie przed zarzutami o ich propagowanie i tworzenie miejsca kultu), nie udało się uniknąć wątpliwości, czy pokazane materiały nie spowodują, iż wystawa stanie się mekką dla neonazistów, ani też nie uniknięto zasadniczych pytań, czy postać Adolfa Hitlera może być wykorzystywana jako swoista promocja miasta i jego wydarzeń13. Dyrektor muzeum Peter Assmann odpierał zarzuty, mówiąc, iż nie widzi „w wystawie gloryfikacji Hitlera. Hitler jest faktem i musimy się z tym faktem zmierzyć. Mierzymy się z nim przy pomocy wielu argumentów, informacji o tamtym okresie”14.

Nazistowska przeszłość Linzu zaistniała także w przestrzeni miasta – projekt In Situ oznaczył miejsca związane z działaniami hitlerowców, takie jak np. siedzibę gestapo na Langgasse czy miejsca prześladowań żydowskich obywateli miasta.

Przez cały rok można było wziąć udział w oprowadzaniu po reliktach nieco zapomnianego obozu koncentracyjnego w Gusen, piętnaście kilometrów od Linzu. Projekt Niewidzialny obóz za pomocą jedynie i Podów prowadził przez teren dawnego obozu (obecnie dzielnicę mieszkalną) do podziemnej fabryki samolotów. Podczas sympozjum Poza historią. Upadek. Pamięć. Rekonstrukcja podjęto temat architektury miejsc pamięci i sposobu jej zachowania15.

Różnorodność projektów związanych z II wojną światową i waga przykładana do odpowiedniej prezentacji tematu, wartości edukacyjnych oraz szerokiego ich odbioru pozwalają sądzić, że zalecenie panelu ekspertów oceniających kandydaturę Linzu zostało w pełni zrealizowane.

Teraźniejszość.


Ostatnia decyzja w sprawie ESK16 za jedno z podstawowych kryteriów oceny kandydatury stawia aktywny udział mieszkańców miasta w tworzeniu i realizacji wydarzeń. Przy czym zachęca się, aby nie tworzyć projektów tylko o charakterze lokalnym, gdyż mogą nie być wystarczająco atrakcyjne dla szerszego grona odbiorców, a przecież jednym z ważnych celów ESK jest promocja turystyki kulturalnej.

Początkowemu programowi Linz09 zapewne brakowało takiego charakteru, skoro jedną z rekomendacji panelu ekspertów było większe zaangażowanie mieszkańców miasta. Analiza zrealizowanych projektów pokazuje, iż organizatorzy podeszli do tematu profesjonalnie. Poniższe inicjatywy to jedynie przykłady.

Dzielnica Miesiąca to inicjatywa pozwalająca każdej z dwunastu dzielnic Linzu na opowiedzenie swojej historii, zaprezentowanie specyfiki i kultury. Ważne, aby mieszkańcy byli zarówno adresatami, jak i twórcami przedsięwzięć. W dzielnicy Bindermichl uczniowie Szkoły Podstawowej nr 43 gromadzili stare sofy, kanapy, fotele, fotografowali je z dawnymi właścicielami, a następnie przerabiali, odnawiali i upiększali po to, aby na jednym z podwórek stworzyć nowe miejsce spotkań dla mieszkańców. Lokalny park w Neustadtviertel w maju przybrał nazwę Parku Ludzi, symbolizując koegzystencję kilku mniejszości zamieszkujących dzielnicę. Organizacje pozarządowe i sami mieszkańcy przygotowali program kulturalny i sportowy, który ożywił i uatrakcyjnił „park różnorodności”.

Na szczególną uwagę zasługuje projekt Bellevue. Jedną z ważnych zmian infrastrukturalnych było skierowanie drogi przelotowej przez dzielnicę Bindermichl do tunelu, nad którym stworzono tereny zielone. Właśnie tam usytuowano żółty budynek Bellevue, wchodzący z jednej strony na wlot do tunelu, z drugiej na nowo powstały park. W budynku zlokalizowano kwatery dla goszczonych artystów, kawiarnię, przestrzeń wystawienniczą, bibliotekę, scenę, pokój medialny. Przez trzy miesiące intensywny program skusił do udziału w bezpłatnych warsztatach, szkoleniach, pokazach filmowych, dyskusjach i degustacjach ponad trzydzieści trzy tysiące osób17.

„Kultura dla wszystkich”, koncept pojawiający się w Planie Rozwoju Kulturalnego18, jest jednym z najważniejszych elementów strategii miasta. Powoli także będzie ewoluować w stronę „kultury (realizowanej) przez wszystkich”. Obok biernego uczestnictwa w kulturze nacisk położono na wymiar aktywny – tworzenie. „Kultura dla wszystkich” to także usunięcie barier architektonicznych dla osób niepełnosprawnych i starszych. Już w 2008 roku zainstalowano multisensoryczne punkty informacji, które mogą być obsługiwane przez niewidomych i niesłyszących.

Przyszłość.


Na nowy wizerunek, o jaki Linz walczy od lat, składają się nowe technologie, innowacyjność, nowoczesność. Sztandarowym przykładem pozostaje rzecz jasna festiwal Ars Electronica, który w 2009 roku świętował trzydziestą rocznicę istnienia jubileuszową edycją Zukunft/Future. Wśród inwestycji na przyszłość wskazać należy Wissenturm (Wieżę Wiedzy) – nową siedzibę biblioteki miejskiej i centrum edukacji dorosłych. Podobnie Hörstadt (Miasto Akustyczne), przedsięwzięcie poświęcone akustyce, hałasowi i dźwiękom w przestrzeni miejskiej. Nie mniej ważne były: udostępnienie Internetu przez bezpłatne hot spoty w całym mieście oraz digitalizacja miejskich i regionalnych archiwów.

Wiele uwagi poświęcono tzw. ludzkiemu wymiarowi rozwoju technologicznego i postępującej modernizacji. Coraz większa grupa ludzi może nie nadążyć za szybkimi zmianami, zwłaszcza osoby starsze oraz gorzej wykształcone. Coraz bardziej zależni jesteśmy od techniki i nowych technologii, a także przygnieceni ilością napływających informacji. Tym problemom poświęcono kilka seminariów, spotkań i performansów. Toteż dziwić może brak odniesień w programie Linz09 do celebrowanego przez UE w 2009 roku Europejskiego Roku Kreatywności i Innowacji19. Być może mówi to wiele nie tyle o samej organizacji Linz09, ile o widoczności i promocji inicjatyw unijnych w Europie, a szczególnie „lat” poświęconych konkretnym priorytetom.

Co zostało po Linz09?


Ponad 7700 wydarzeń i 220 projektów, dziesiątki tysięcy turystów, ponad tysiąc wolontariuszy, ponad 25 tysięcy omówień Linz09 w mediach, 5 tysięcy artystów z 66 krajów, 68 676 000 euro wydanych na realizację programu. Co po tym pozostaje? Z pewnością na ocenę długoterminowych rezultatów będziemy musieli jeszcze poczekać. Jak deklaruje Martin Heller, w 2015 roku przygotowane zostanie ostateczne „rozliczenie” programu Linz09 i jego wpływu na sytuację społeczno ekonomiczną w mieście. Przypuszcza on, że wtedy o Linzu będzie można z przekonaniem powiedzieć, iż jest najbardziej interesującym miastem Austrii20.

Jakie podsumowanie możliwe jest już teraz?

Infrastruktura.


Po Linz09 pozostaje nowa infrastruktura kulturalna (inwestycje publiczne w wysokości 280 mln euro): odbudowane po pożarze w 1800 roku południowe skrzydło linckiego zamku, będącego siedzibą Muzeum Górnej Austrii, otwarte latem 2009 roku International Atelierhaus Salzamt – odrestaurowany budynek biura solnego, przeznaczony na rezydencje artystyczne, odnowiony dom Jana Keplera przy Rathausgasse, w którym odbywają się debaty naukowe i popularnonaukowe z cyklu Kepler Salon. Inwestycje te dopełniają ukończone wcześniej, przed 2009 rokiem, takie realizacje jak nowe skrzydło Ars Electronica Center (2007), Centrum Edukacji Dorosłych i Główna Biblioteka Wissenturm (2007), renowacja siedziby OK Offenes Kulturhaus (2007) i Muzeum Miejskie Nordico (2008). 

Miasto deklaruje niezwykłą dbałość o estetykę przestrzeni miejskiej i budynków użyteczności publicznej. Już w 1988 roku stworzono komisję doradczą ds. projektów architektonicznych, mającą zapewnić wysokiej jakości realizacje „nie po to, aby uzyskać międzyregionalny prestiż, ale przede wszystkim jako wyraz obowiązku estetycznego i etycznego wobec własnych mieszkańców”21. Obchody ESK można było także celebrować w nowej strefie przeznaczonej głównie dla pieszych, tj. na Promenadzie, która powstała dzięki przeniesieniu ruchu samochodowego pod ziemię, czy w okolicach katedry Najświętszej Marii Panny – największego kościoła w Austrii. Uporządkowano i zagospodarowano także bulwary nad Dunajem. Można więc rzec, że po Linz09 miasto pozostaje ładniejsze, bardziej przyjazne pieszym, z nowymi sztandarowymi budynkami o funkcjach związanych z kulturą, sztuką i edukacją. W dalszym ciągu brakuje tylko budynku Teatru Muzycznego, którego ukończenie zaplanowano na przełom lat 2012 i 2013.

Wydarzenia kulturalne.


Budynki i nowa przestrzeń publiczna to pierwszy i zapewne najbardziej rzucający się w oczy rezultat ESK, który można docenić od zaraz. Ale organizatorzy zapewniają, że z afisza nie znikną również pewne wydarzenia, które narodziły się przy okazji ESK. Jak na razie możemy powiedzieć, że miasto wzbogaciło się o nową inicjatywę kulturalną – Kepler Salon – „interfejs” między światem nauki a życiem codziennym, cieszący się wsparciem finansowym kraju związkowego i sponsorów i działający obecnie pod egidą FortBildungszentrum Elisabethenien Linz GmbH. Kontynuowana jest także inicjatywa Miasta Akustycznego (Hörstadt). Jeden z jej rezultatów – Karta z Linz, będąca dokumentem, którego celem jest zwalczanie hałasu miejskiego, przyjęło już kilka miast europejskich. Biskup diecezji linckiej zadecydował także o dalszym udostępnianiu pustelni na szczycie wieży katedry Matki Boskiej w ramach projektu Hermit of the Tower (Turmeremit). Co ważne, projekty angażujące poszczególne dzielnice zyskały wystarczającą aprobatę, aby w przyszłości wznowiono takie inicjatywy jak Bellevue i Dzielnica Miesiąca.

Ruch turystyczny.

Już w kwietniu 2005 roku panel oceniający kandydatów do tytułu ESK zauważył spadek liczby osób odwiedzających Linz i zasugerował podjęcie działań przyciągających turystów. Zwiększenie ruchu turystycznego, zachęcenie do dłuższych pobytów w mieście stało się więc jednym z celów obchodów ESK. Z całą pewnością w tym względzie Linz osiągnął pełen sukces. Porównanie największych atrakcji turystycznych państwa przez Narodowe Biuro Turystyki Austrii22 pokazuje, jak ogromną wykonano pracę – podczas gdy większość austriackich atrakcji notowała spadek zainteresowania lub zaledwie jednocyfrowy wzrost, w Linzu zauważono zwiększenie o 527% (w stosunku do roku poprzedniego) liczby odwiedzających Ars Electronica Center, o 62,9% wzrost korzystających z Pöstlingbergbahn, o 123,8% więcej wizyt w Schlossmuseum, 51,9% w Lentos Museum. Liczba biorących udział w wydarzeniach ESK jest szacowana przez organizatorów na niemal 3 mln osób23. Ze względu na kryzys gospodarczy w całej Austrii odnotowano ogólne zmniejszenie ruchu turystycznego (mierzonego w liczbie przyjazdów i noclegów) o 1,9%. Inaczej niż w przypadku Wiednia i Salzburga – Linzowi udało się utrzymać tendencje wzrostu liczby odwiedzających (9,5%). Badania ruchu turystycznego w 53 europejskich miastach w 2009 roku pokazują średni spadek liczby osób decydujących się zostać dłużej (przynajmniej jedna noc) w danym mieście o 2,2%. W Wiedniu wskaźnik ten wynosił −4,8%, w Salzburgu −2,2%. Można więc zaryzykować tezę, że tytuł ESK znacząco pomógł miastu oprzeć się kryzysowi branży turystycznej. Czy ta tendencja się utrzyma? Najnowsze dane pokazują24, że pierwsza połowa 2010 roku pozwoliła utrzymać stałą tendencję wzrostową w ruchu turystycznym w Linzu o 3,1%. Także Wiedeń i Salzburg odwiedza coraz więcej osób (odpowiednio o 12,9% i 4,4%), choć w obu tych miastach tempo wzrostu z początku roku powoli wyhamowuje.

Wizerunek.


Rozpoznawalność miasta jako nowoczesnego i dynamicznego ośrodka przemysłu i nowych technologii, zarówno w Austrii, jak i za granicą, była jednym z założeń programu Linz09. Firma Spectra przeprowadziła w sierpniu 2009 roku badania, z których wnika, że 50% mieszkańców miasta, 30% mieszkańców regionu i 7,5% Austriaków wzięło udział w co najmniej jednym wydarzeniu w ramach ESK. Szczegóły tego badania budzą jednak wątpliwości niektórych badaczy25: zarówno konstrukcja pytań, jak i charakterystyka respondentów. Przeprowadzono je w połowie okresu, w którym Linz nosił tytuł – nie pokazuje więc ostatecznych zmian w postrzeganiu miasta. Choć z pewnością promocja Linz09 była przeprowadzona szeroko i docierała do rzeszy odbiorców, to bez dodatkowych badań wśród mieszkańców, turystów, bez analizy zawartości medialnej trudno z całą pewnością ocenić, jak bardzo zmienił się wizerunek miasta dzięki tytułowi ESK.

Korzyści pośrednie.


Powołując się na badania przeprowadzone przez Wydział Ekonomii Uniwersytetu Keplera w Linzu, organizatorzy Linz09 podają, że wydarzenia związane z Europejską Stolicą Kultury w latach 2005–2011 wniosą do PKB 426 mln euro. Przy czym najwyższa kwota, 117,7 mln euro, przypada na sam rok 2009. Te same badania podają, iż Linz09 stworzył bądź wsparł 4625 miejsc pracy w Górnej Austrii26.

copyright: Stadt Linz www.linz09.at

Zdaniem organizatorów występują dodatkowe, miękkie korzyści i efekty realizacji obchodów Linz09. Dzięki wzmożonym działaniom w ramach ESK organizacje i instytucje w Linzu nauczyły się w większym stopniu ze sobą współpracować. Na szczególną uwagę zasługują tu nowe powiązania między sektorem kultury i turystyki. Nawiązano wiele kontaktów międzynarodowych. Zwiększona konkurencja i konieczność sprostania europejskim standardom wpłynęły pozytywnie na podniesienie jakości we wszystkich dziedzinach – produkcji artystycznej, życiu kulturalnym, gastronomii i innych usługach. Trzeba wszakże pamiętać, że ESK to nie tylko festiwal kultury i sztuki. To także projekt rozwoju miasta w każdym jego aspekcie27. Zastępca dyrektora Linz09 Ulrich Fuchs przyznaje: „zbyt szybko skupiliśmy się na projektach kulturalnych. Byłoby lepiej, gdybyśmy wcześniej rozpoczęli organizację kwestii nieartystycznych ESK, takich jak oznaczenia w mieście, znajomość języków obcych wśród pracowników hoteli i taksówkarzy oraz dostępności zakwaterowania”28. Nie zmienia to faktu, że Linz zdecydowanie i z sukcesem przechodzi własną transformację.

Europejska Stolica Kultury

Idea Europejskich Stolic Kultury (ESK) narodziła się w 1985 roku z inicjatywy greckiej minister kultury Meliny Mercouri1. Początkowo przedsięwzięcie, nazywane Europejskimi Miastami Kultury (EMK), miało służyć zbliżeniu obywateli poszczególnych państw, wzajemnemu poznaniu i współpracy. Z jednej strony miasta miały przedstawiać swoją kulturę i dziedzictwo, z drugiej – prezentować dokonania kulturalne i artystyczne innych narodów. Ważną cezurę w rozwoju inicjatywy stanowi rok 1990, kiedy tytułem EMK wyróżniono Glasgow. Władze miejskie potraktowały to jako pretekst do stworzenia strategicznego planu rozwoju i inwestycji w kulturę, które miały przyczynić się do społecznej i gospodarczej regeneracji miasta dotkniętego problemami typowymi dla miast poprzemysłowych. Odtąd kolejne miasta coraz częściej wzorowały się na Glasgow, dbając, by rok, w którym nosiły tytuł EMK, wypełniały nie tylko festiwale i huczne wydarzenia plenerowe, ale także przedsięwzięcia długofalowe i służące zmianom w samym mieście oraz poprawie jakości życia jego mieszkańców.

Zmianę w podejściu do inicjatywy Meliny Mercouri zaobserwowały także instytucje unijne. W 1999 roku Rada Europy wprowadziła nową nazwę – Europejska Stolica Kultury. Powołując się na pozytywny wpływ przyznanego tytułu na rozwój kultury i turystyki oraz odzew medialny, RE zalecała także skierowanie uwagi decydentów w miastach na uwzględnianie kultury i inicjatywy ESK w średniookresowych planach rozwoju2.

Nadrzędnym celem pozostało wprawdzie podkreślanie bogactwa i różnorodności, a także cech wspólnych kultur krajów europejskich oraz promocja wzajemnego poznania – tym razem jednak bardziej szczegółowo wymieniono elementy, które powinien zawierać wniosek danego miasta o tytuł, aby realizował on cele ESK. Obchody powinny uwzględniać projekt o wymiarze europejskim, oparty głównie na współpracy międzynarodowej. Zobowiązano miasta kandydatów, aby we wniosku o przyznanie tytułu zaprezentowały, w jaki sposób ich dorobek kulturalny wpisuje się w dziedzictwo Europy, jaki jest jego wkład w rozwój kultury europejskiej. Z jednej strony promowane powinny być działania kreatywne oraz wydarzenia tworzone przez artystów z różnych stron kontynentu, z naciskiem na ich długofalową współpracę. Z drugiej – w ramach obchodów miasto powinno mobilizować jak najwięcej mieszkańców do udziału w przygotowanych wydarzeniach, starając się tym samym, aby sposób ich realizacji miał jak najdłuższy wpływ społeczny. Ważnym elementem staje się także podniesienie jakości życia w mieście poprzez wykorzystanie dziedzictwa historycznego i architektury miejskiej (stąd projekty o charakterze infrastrukturalnym, inwestycyjnym). Realizowane wydarzenia powinny nie tylko integrować mieszkańców z miastem, ale również przyciągać obywateli innych państw europejskich oraz promować dialog międzykulturowy3.