Wzorowanie. Dizajn w Europie Środkowej

Czy dizajn w Europie Środkowej ma specyficzne oblicze?
W państwach naszej części Europy – przechodzących w ostatnich stu pięćdziesięciu latach nieustające polityczne, ideologiczne, klasowe i kulturowe przeobrażenia – dizajn ujawnia zaskakująco wiele cech wspólnych.
Swoistych wzorców tożsamości dostarczyły na przełomie XIX i XX wieku idee Ruskina i Morrisa urzeczywistnione w ruchu Arts and Crafts. Za pośrednictwem Wiednia promieniowały one na cały obszar Europy Środkowej. Fenomen Warsztatów Krakowskich doskonale ilustruje, jak Ruskinowski idiom spożytkowano, aby nadać kształt temu, co swojskie, tutejsze, narodowe.
Sowietyzacja, która zaciążyła nad drugą połową ubiegłego wieku wraz z jej ideałami industrializacji i postępu, paradoksalnie wyzwoliła też ogromną potrzebę zaznaczenia własnej niepowtarzalności. Sferą wolności okazało się projektowanie, po epoce stalinowskiej uwolnione z gorsetu socrealizmu, które twórcom zza żelaznej kurtyny pozwoliło zamanifestować kulturową przynależność do Zachodu, a zarazem podkreślić swoją tożsamość.
W ostatnim ćwierćwieczu dizajn pozwolił krajom Europy Środkowej wybić się na artystyczną i kulturową niepodległość, a także przekroczyć kolonialne podziały na kolorowy Zachód i szary, wtórny Wschód.
Być może więc środkowoeuropejskość naszego dizajnu wcale nie jest złudzeniem.

    • 1
      Od redakcji

    • 4
      Mamy na oku

  • Wzorowanie. Dizajn w Europie Środkowej
    • 12
      Subiektywny atlas środkowoeuropejskiego projektowania

    • 42
      Jugokeramika i Rade Končar – dwa podejścia do dizajnu
      Koraljka Vlajo

    • 56
      Strefa przemysłowa Bihać. Dizajn i produkcja w czasach socjalizmu
      Irfan Hošić

    • 70
      Zatruci Zachodem – plakaty muzyki rozrywkowej z sowieckiej Ukrainy
      Wasyl Kosiw

    • 82
      Forma otwarta i polskie wpływy w sowieckim dizajnie lat sześćdziesiątych
      Tom Cubbin

    • 94
      Przemysł kontra rzemiosło – czeskie lampy w latach 1950–1990
      Adam Štech

    • 110
      Pod powierzchnią. Krajobraz dizajnu na przełomie tysiącleci
      Gyula Ernyey

    • 128
      Ludowość – leitmotiv polskiego wzornictwa
      Piotr Korduba

    • 146
      Etnodizajn – polskie gry z nowoczesnością
      Ewa Klekot

    • 160
      Triumf podróbki! O wojnie parodii z oryginałem
      Helena Chmielewska-Szlajfer

    • 172
      Dizajn – złudzenie czy rzeczywistość?
      Michał Wiśniewski

  • Rozmowa
    • 186
      Dziadek do orzechów

      Z Zuzanną Skalską rozmawiają Żanna Komar i Aleksandra Szczepan

  • Idee w praktyce
    • 196
      Patrząc na morze przez drzewa

      Z Agnieszką Jacobson‑Cielecką o wystawie Roundabout Baltic
      rozmawia Klara Czerniewska‑Andryszczyk

    • 210
      Walka o nowoczesność. Na marginesie wystawy Dizajn dla nowego świata
      Bojan Krištofić

    • 220
      Warsztaty „Obserwatorium” – Instytut Adama Mickiewicza dla dizajnu
      Barbara Krzeska

  • Refleksje, wrażenia, opinie
    • 224
      Afryka – Czysta Forma?
      Szymon Piotr Kubiak

    • 237
      Warte, ciekawe, do przemyślenia

      Marta Skowrońska, Peter Michalík, Katarzyna Kotyńska,
      Kinga Siewior, Wojciech Wilczyk, Wojciech Szymański,
      Szymon Piotr Kubiak, Nawojka Cieślińska‑Lobkowicz

  • Własną ręką
    • 256
      Zrób-to-sam i aspiracje. Przemiany polskiej ikonosfery epoki transformacji
      Olga Drenda