Miasto jako dzieło sztuki

Od czasów Platona i Witruwiusza dążeniu do prawdy, dobra i piękna towarzyszyło myślenie o idealnej organizacji miasta i kompozycji jego przestrzeni. Nie przypadkiem więc marzenie o mieście idealnym fascynowało tak wielu wybitnych myślicieli i artystów włoskiego renesansu. Poszukiwanie harmonii i doskonałości poprzez realizację idealnego planu miasta – gwiaździstego, opartego na zasadach regularnej geometryczności – pozostało jednak, poza wyjątkami, przede wszystkim utopią.W 1889 roku ukazała się głośna książka Camilla Sittego „Der Städtebau nach seinen künstlerischen Grundsätzen”. Stała się ona manifestem myślenia o kreacji przestrzeni miejskiej w kategoriach artystycznych. Była też próbą – zapewne bardzo idealistyczną – przeciwstawienia się negatywnym zjawiskom żywiołowej urbanizacji epoki industrialnej. Czy idee Camilla Sittego trzeba więc dziś uznać wyłącz-nie za utopie pięknoducha myślącego o mieście w kategoriach scenografii? Czy był to może akt bezsilności i kapitulacji urbanisty? Ani jedno, ani drugie. Sitte przeciwstawił się sprowadzaniu nowoczesnej urbanizacji do wymiaru technokratycznego, przeczuwając w jakimś sensie to, co pokazał Fritz Lang w swym apokaliptycznym „Metropolis”. Miasto to jednak nie tylko idea i forma, ale także funkcja i proces. Innymi słowy, miasto to zwierciadło cywilizacji. Takie rozumienie miasta od dwudziestu pięciu lat jest jedną z głównych osi działalności MCK – badawczej, wystawienniczej, edukacyjnej i wydawniczej. Już pierwsza konferencja zorganizowana przez Centrum, Managing Historic Cities. The Case of Central Europe z 1991 roku, dotyczyła napięć między procesami, jakim podlegają współczesne miasta, a zgromadzonym w nich dziedzictwem. Logo Centrum – zainspirowane Witruwiańskim ideałem człowieka oraz koncepcją złotego podziału – wyraża dążenie do piękna poprzez kreowanie form idealnych, a zarazem otwartych i dynamicznych. Nie jest zatem przypadkiem, że w podwójnym numerze kwartalnika „Herito” towarzyszącym jubileuszowi dwudziestopięciolecia MCK postanowiliśmy zmierzyć się z pytaniem, czy miasto – a zwłaszcza współczesna metropolia – może być dziełem sztuki.

    • 1
      Od redakcji

    • 4
      Mamy na oku

  • Miasto jako dzieło sztuki / Pejzaże
    • 12
      Miasto jako dzieło sztuki
      Jacek Purchla

    • 30
      W latających domach przyszłości
      Beata Chomątowska

    • 56
      Krajobrazy komunizmu
      Owen Hatherley

    • 68
      Utopia i egzotyka
      Michał Wiśniewski

    • 86
      Rekonstrukcje architektoniczne jako dzieła sztuki
      Małgorzata Omilanowska

    • 112
      Sztuka dla każdego? O sztuce publicznej w przestrzeni miasta
      Monika Rydiger

    • 130
      Falsyfikowanie miasta: modernizm i awangarda
      Jakub Kornhauser

  • Miasto jako dzieło sztuki / Portrety
    • 142
      Mińsk – słoneczne miasto marzeń
      Artur Klinau

    • 160
      Bratysława – miasto bez planu
      Henrieta MoravčÍková

    • 176
      Bielsko i Max Fabiani – wymazywanie i przywracanie pamięci
      Ewa Chojecka

    • 184
      Kto napisał Triest? O pionierach „papierowego miasta”
      Natalia Chwaja

    • 204
      Skopje. Od nowa
      Łukasz Galusek

  • Miasto jako dzieło sztuki / Weduty
    • 220
      Nowa Huta – niedokończona utopia Polski
      Katherine Lebow

    • 236
      Górnośląskie osiedla robotnicze jako totalne dzieła sztuki
      Irma Kozina

    • 254
      Strefa Kultury w Katowicach – sztuka miejskiego krajobrazu
      Elżbieta Rybicka

    • 272
      Nowoczesny Zagrzeb. Planowanie, tradycja, tożsamość
      Fedja Vukić

  • Rozmowa
    • 286
      Praga – zamieszkane ruiny Europy Środkowej

      Z Derekiem Sayerem rozmawiają Robert Kusek i Aleksandra Szczepan

  • Idee w praktyce
    • 298
      Piękne miasto
      Ewa Rewers

    • 310
      W poszukiwaniu miejskiej utopii

      Z Osamu Okamurą rozmawia Martyna Obarska

    • 318
      Tęsknota za miastem przyszłości
      Janusz Sepioł

  • Refleksje, wrażenia, opinie
    • 332
      Warte, ciekawe, do przemyślenia

      Magdalena Bystrzak, Karol Kurnicki, Aleksandra Paradowska, Jan Balbierz, Katarzyna Jagodzińska, Wojciech Szymański, Jakub Muchowski, Beata Nykiel

  • Własną ręką
    • 348
      Koneserzy miasta
      Wojciech Wilczyk