Zorkiestrować miasto

Fragment wywiadu, który Joanna Sanetra-Szeliga przeprowadziła z Krzysztofem Czyżewskim, dyrektorem artystycznym Europejskiej Stolicy Kultury Wrocław 2016. Pełna wersja rozmowy dostępna jest w bieżącym numerze "Herito".

© Archiwum Ośrodka "Pogranicze - sztuk, kultur, narodów"

Czy są jakieś podobieństwa między Lublinem a Wrocławiem? Weźmy nawet ten aspekt współpracy z wschodnimi sąsiadami Polski.

Zanim w jakikolwiek sposób zacząłem być związany z Wrocławiem, naszym pierwszym pomysłem w Lublinie, już po rozstrzygnięciu konkursu o tytuł ESK
2016, było podarowanie Wrocławiowi jednego z naszych najważniejszych projektów, czyli stworzenia przestrzeni dla Lwowa, jako również Stolicy Kultury. Na Ukrainie zaangażowaliśmy nawet środowiska kulturalne do napisania własnej aplikacji. Mieliśmy na celu ich integrację, chcieliśmy zachęcić ich do budowy programu. Naturalne jest, że Wrocław wraz z Lublinem (bo Lublin oczywiście chcemy zaprosić) będzie ten program kontynuował. We wrześniu wybieramy się z prezydentem Dutkiewiczem i do Lublina, i do Lwowa i zabieramy naszą ofertę współpracy.

Co dla pana będzie największym wyzwaniem we Wrocławiu? Wielu dyrektorów innych ESK skarży się na trudne relacje z władzami miasta, problemy z budżetem.

Myślę, że to nie będzie najtrudniejsze, choć na pewno bardzo istotne, nawet z punktu widzenia wrażliwości, którą będziemy się musieli wykazać. Przede wszystkim, jako twórcy kultury, musimy być świadomi warunków, w jakich działamy. Przecież wciąż nie wiadomo, w jakim kierunku i jak daleko rozwinie się obecny kryzys. W tej sytuacji musimy być nie tyle roszczeniowi, ile współodczuwający. Należy brać odpowiedzialność za podejmowane działania, nie tylko wymagać. A jeśli chodzi o moją bardzo osobistą perspektywę, to muszę podkreślić, że zawsze traktowałem ten projekt, choć nigdzie nie znajdowałem takiej pełnej realizacji, jako przedsięwzięcie artystyczne. Uważam, że to, co jako twórcy kultury możemy dać, to możliwie najlepszej jakości sztukę. To, że zaangażujemy w kulturę obywateli, że damy im odczuć tę niezwykłą atmosferę twórczej pracy, budowania czegoś nowego, awangardowego, przekraczania pewnych horyzontów, to jest tylko element tego procesu. Największym wyzwaniem jest więc dla mnie zbudowanie zbiorowego dzieła sztuki, jakim będzie Wrocław 2016, dzieła, które zacznie funkcjonować 1 stycznia 2016, a skończy 31 grudnia 2016. Ma to być dramaturgicznie spójna opowieść, rozłożona na wiele głosów. Prócz Europejskiej Stolicy Kultury nie znam innego projektu, który by obejmował całe miasto przez cały rok, który dawałby szansę na zbudowanie takiego dzieła. Patrzę na ESK także jako artysta.

Krzysztof Czyżewski – praktyk idei, eseista i animator działań międzykulturowych. Współtwórca Fundacji „Pogranicze” i Ośrodka „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów” w Sejnach, którymi kieruje od ponad dwudziestu lat. Od roku 2011 prowadzi Międzynarodowe Centrum Dialogu w Krasnogrudzie, na granicy polsko-litewskiej. Szef wydawnictwa Pogranicze, w którym redaguje m.in. serie „Meridian” i „Sąsiedzi”. Inicjator programów dialogu międzykulturowego w Europie Środkowej, na Bałkanach, Kaukazie, Azji Środkowej i innych pograniczach świata. Prowadzi Międzynarodową Akademię „Nowa Agora”, programy „Szkoła pogranicza” i „Gra szklanych paciorków” – Laboratoria Praktyk Międzykulturowych. Przewodniczy Europejskiej Sieci Centrów Literatury „HALMA” z siedzibą w Berlinie. Autor książek Ścieżka pogranicza (2001) i Linia powrotu. Zapiski z pogranicza (2008). Przygotowywał aplikację Lublina jako dyrektor artystyczny projektu ESK Lublin 2016. Obecnie jest dyrektorem artystycznym Biura Festiwalowego Impart 2016 we Wrocławiu, odpowiedzialnym za program ESK Wrocław 2016.

Joanna Sanetra-Szeliga – absolwentka studiów europejskich w Akademii Ekonomicznej w Krakowie. Pracowała w Punkcie Kontaktowym ds. Kultury w Ministerstwie Kultury, koordynowała program Kultura 2000 w Polsce, była naczelnikiem Wydziału Spraw Europejskich w Departamencie Strategii Kultury i Spraw Europejskich Ministerstwa Kultury. Obecnie jest koordynatorką Eurośródziemnomorskiej Fundacji Dialogu Kultur im. Anny Lindh w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie. Autorka publikacji na temat polityki kulturalnej UE oraz finansowania kultury ze środków unijnych. Wykładowca akademicki.