Ciemne świecidło – fotografie Michała Greima (1828–1911)

Muzeum Etnograficzne, Kraków
Do 22 grudnia 2013

Michał Greim „Pastuchy na polu kuryłowieckim, pow. uszycki” (adnotacja na rewersie zdjęcia) © Muzeum Etnograficzne w Krakowie
Muzeum Etnograficzne w Krakowie po raz kolejny wydobywa ze swoich zbiorów skarby, które zdaje się posiadać w wielkiej obfitości. Tym razem na wystawie możemy oglądać zdjęcia Michała Greima, który w drugiej połowie XIX wieku prowadził zakład fotograficzny w Kamieńcu Podolskim. Atutem wystawy jest pokazanie oryginalnych odbitek pochodzących z lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XIX stulecia. Pozornie skromny zbiór kilkudziesięciu zdjęć bez cyfrowej obróbki i wielkoformatowych powiększeń ma wielką siłę oddziaływania, siłę postaci o twarzach i ubiorach z innego wieku, jak pisze w katalogu kurator wystawy Wojciech Nowicki.

Michał Greim należał do pokolenia fotografów rzemieślników, którzy w prowadzeniu zakładu fotograficznego świadczącego usługi dla ludności widzieli szansę na dorobek; jak wielu, zderzył się z rzeczywistością biednego rynku. Próbował swoich sił na różnych polach, był antykwariuszem, przez całe życie borykał się z trudnościami finansowymi. Najbardziej charakterystyczne dla jego dzieła fotograficznego są właśnie takie zdjęcia, jakie przechowuje w swoim archiwum Muzeum Etnograficzne w Krakowie: typy ludowe Podola i Besarabii, Żydzi, przedstawiciele rozmaitych – dziś już nieistniejących – zawodów: kat, bednarz, handlarz ryb.
Ten ważny dokument epoki jest jednocześnie ważkim dokonaniem artystycznym. W przypadku Greima, jak zresztą w przypadku wielu fotografów polskich, dokonało się przewartościowanie: dokumentalista i rzemieślnik mocą własnego talentu stał się wybitnym artystą, a w jego fotografiach dostrzegać zaczęto rys portretu psychologicznego.

Wojciech Nowicki – eseista, tłumacz, fotograf, pomysłodawca wystaw, autor książek (m.in.) Jerzy Lewczyński. Pamięć obrazu (2012) czy Salki (2013). Jego książka Dno oka. Eseje o Fotografii (2010) otrzymała nominację do Nagrody Literackiej Nike. Oprócz publikacji poświęconych fotografii w dorobku autora znajdują się liczne teksty na temat kuchni, między innymi wydana przez Muzeum Etnograficzne w Krakowie książka Stół jaki jest. Wokół kuchni w Polsce (2011).