Austeria

10 października – 29 listopada 2015
BWA Sokół, Nowy Sącz
Artyści: Adel Abidin, Anca Benera & Arnold Estefán, Mihaela Drăgan, Monika Drożyńska, Aslan Gaisumov, Agnieszka Kalinowska, Yuri Leiderman, Nicoleta Moise & Olalla Castro, Dorota Podlaska, Maya Sumbadze, Ferhat Özgür,  Alicja Żebrowska & Jacek Lichoń

Aslan Gaisumov, Eliminacja, 2013, Dzięki uprzejmości: KROMUS + ZINK

Wystawa „Austeria” organizowana w Galerii BWA SOKÓŁ w Nowym Sączu we współpracy z Tranzit.ro w Bukareszcie jest refleksją nad instytucją sztuki jako przestrzenią spotkania, wymiany i budowania relacji społecznych, w miejscu oddalonym od kulturalnego centrum, gdzie inaczej odczuwany czas pozwala we własnym tempie poddać się refleksji. „Austeria” jest wielopoziomowym doświadczeniem, które odnosi się do złożonych, heterogenicznych fragmentów indywidulanej i zbiorowej pamięci, nie ma jednak charakteru nostalgicznego lecz kładzie nacisk na teraźniejszość – jako efemeryczną, płynną i niekompletną.
Inspiracje ekranizacją powieści Juliana Stryjkowskiego „Austeria” opisującej galicyjską rzeczywistość w dniu wybuchu I Wojny Światowej kierują uwagę ku historycznym i geograficznym uwarunkowaniom Nowego Sącza. Karczma była niegdyś stałym elementem kultury i krajobrazu polskiego. Dziś jest zamierzchłym nie-miejscem, na którym wyrósł zakorzeniony na rozdrożach topos, który przetrwał dzięki ustnym opowieściom, a który zafunkcjonował zarówno w neośredniowiecznej wyobraźni (filmach fantasy, grach komputerowych) jak i w strategiach turystycznych, które czynią gościnność centralną wartością.
Wystawa "Austeria" nie jest jednak próbą rekonstrukcji tradycyjnej karczmy i nie aspiruje do odtworzenia faktów historycznych. Nie jest też wyłącznym nawiązaniem do eponimu filmu Jerzego Kawalerowicza z 1982 roku, lub do wielu innych podobnych przykładów w literaturze i kulturze popularnej w Polsce i na świecie. "Austeria" stwarza pretekst do powstania przestrzeni eksperymentu w miejscu odległym od nacisków kulturalnego centrum, gdzie częściej patrzy się wstecz, aniżeli projektuje przyszłość.
Wystawa gromadzi prace, które są zarówno niepokojące jak i humorystyczne; prezentuje prywatne historie i unaocznia zbiorowe dramaty; eksponuje rytuały i zaprasza do profanacji,

Maya Sumbadze, Uroczystość, 2004 (kadr z filmu)

Austeria – miejsce – przekształca galerię sztuki współczesnej w przestrzeń mniej zdefiniowaną i proponuje zamianę ról w jej obrębie: artystów w kucharzy, kuratorów w gospodarzy, a odbiorców w opowiadaczy. Austeria przekuwa tożsamościowe obsesje w etymologiczne gry. Jest Elizjum, gdzie gorzkie mity, historyczne nieporozumienia i poetycka sprawiedliwość współistnieją obok siebie.
Zaproszeni do projektu artyści reprezentujący różne pokolenia, narodowości i języki podejmują problemy, które obecne w historiach sprzed stu lat, nie straciły na aktualności. W ich pracach odnajdziemy iluzję gościnności i powitania poza granicami kraju, która jest konstruowana i kultywowana zarówno przez tych, którzy zostają i tych, którzy wyjeżdżają; wątek przemijania i starzenia się – w zgodzie z tradycją i w szacunku do obowiązujących norm, ale też w oderwaniu od ich presji; wykluczenie innych, choćby uchodźców, lub tych, którzy stale obecni nigdy nie zostali dostrzeżeni i zaakceptowani (jak Romowie); wierzenia i religie; celebrowanie posiłków jako przestrzeń budowania wspólnoty; ironię jako oręż, wreszcie krzyżowanie się kultur jako proces zakłócania tradycji.
Zwłaszcza dziś, kiedy po 25 latach od czasu zimnej wojny, mimo stale podejmowanych prób potwierdzenia własnej odrębności, kraje tego regionu są nadal postrzegane w kontekście byłego bloku wschodniego i poddawane tej samej ekonomicznej kuracji (z wszystkimi konsekwencjami globalnego kapitalizmu), potrzebne jest poszukiwanie sposobów komunikacji poprzez spojrzenie wstecz ku czasom kiedy powoli rodziła się nowoczesność a społeczności formowały się poza fortyfikacjami urzędów i kościołów, kiedy obcy (Żyd, Rom, Turek), byli postrzegani nie tylko jako zagrożenie, i kiedy wojna i śmierć zapowiadały początek nowych epok, a nie jedynie ponury koniec istniejących.
Więcej o programie towarzyszącym wystawie na stronie www.bwasokol.pl
Współorganizatorem wystawy jest Tranzit.ro w Bukareszcie
Prezentacja powstała w partnerstwie z Rumuńskim Instytutem Kultury, Instytutem Polskim w Bukareszcie oraz Erste Fundation.
"Herito" objęło pokaz patronatem medialnym.