Angelus dla Miljenko Jergovicia

Jest nam szalenie miło poinformować, że tegoroczną Nagrodę Europy Środkowej Angelus uhonorowano związanego z „Herito” autora Miljenko Jergovicia za książkę Srda śpiewa o zmierzchu w Zielone Świątki. Nagroda przyznawana jest we Wrocławiu od siedmiu lat twórcom, którzy podejmują tematy najistotniejsze dla współczesności wielokulturowego regionu Europy Środkowej.


Miljenko Jergović jest bośniackim pisarzem i publicystą. Urodził się i wychował w Sarajewie, gdzie ukończył filozofię i socjologię. Debiutował w 1988 roku tomem wierszy Opservatorija Varšava. W roku 1992 rozpoczął współpracę jako dziennikarz i wydawca z tygodnikiem „Nedjeljna Dalmacija”. W roku 1993 przeniósł się do Zagrzebia, gdzie mieszka i pracuje do dziś. Prozę publikuje od roku 1994. Najpierw były to zbiory opowiadań (Sarajevski Marlboro, 1994; Karivani, 1995; Mama Leone, 1996), do których wrócił w ostatnich latach (Inšallah Madona inšallah, 2004). Przejściem do większych form jest planowana tetralogia o ludziach i autach: Buick Rivera (2002, wyd. pol. 2003), Freelander (2008, wyd. pol. 2010), Volga, Volga (2009). Później były wielkie powieści: Dvori od oraha (2003,), Gloria in excelsis (2005), Ruta Tannenbaum (2007, wyd. pol. 2008), Srda pjeva, u sumrak, na Duhove (2008, wyd. pol. Srda śpiewa o zmierzchu w Zielone Świątki, 2011). Najnowsza, autobiograficzna, powieść Jergovicia Otac (2010, Ojciec) ukaże się po polsku w tym roku. Jego proza i poezja są tłumaczone na wiele języków. Jergović jest laureatem kilkunastu nagród bośniackich i chorwackich, Nagrody im. E.M. Remarque’a i Premio Napoli. Za Rutę Tannenbaum został w roku 2007 uhonorowany Nagrodą im. Mešy Selimovicia za najlepszą powieść z obszaru Bośni i Hercegowiny, Serbii, Chorwacji i Czarnogóry, polski przekład powieści znalazł się w finale Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus 2009.

"Historia serca jest jedyną autentyczną ludzką historią. Wszystko inne to historie cywilizacji, narodów, plemion i ich idei; nie znajdziesz w nich żywych przyjaciół, rodziny, zapomnianych twarzy z ekranów telewizyjnych, martwych czeskich turystów, postarzałych rybitw z Makarskiej Riwiery i ludzi z Mostaru, którzy mówią tak, jakby kpili z całego świata."

Pisze Jergović w swoim tekście „Serce i Jugosławia”, który opublikowaliśmy w siódmym numerze „Herito”.

Zapraszamy również do lektury recenzji „Freelandera” Jergovicia zatytułowanej „Podróż po jugosławiańskim gruzowisku”, którą publikujemy w bieżącym numerze. Jej autor, Maciej Czerwiński, zauważa:

"(...) Czytając książkę, nie sposób nie zadać sobie pytania: czy ów skądinąd sympatyczny osobnik – zwyczajny nauczyciel historii – jest uosobieniem zła? Odpowiedź brzmi: i tak, i nie. Jego konformistyczna i beznamiętna postawa wobec życia, jego nieludzki stosunek do innych to świadoma gra z czytelnikiem – gra, która ma coś uświadomić. Adum w jakimś celu nie buntuje się przeciwko niesprawiedliwości, nie krytykuje zła, obojętnie przechodzi obok bólu innych. W tej milczącej zgodzie na wszystko kryje się wielka moralna, ale wcale nienatrętna siła tej opowieści. Normalny czytelnik nie może przejść obok Karla Aduma. Musi zająć stanowisko, musi wypełnić pozostawione miejsca własnymi emocjami. Musi to uczynić dla siebie i dla bohatera, aby go uczłowieczyć i dzięki temu wybawić. W ostatnim momencie swojego kruchego istnienia, momencie zamykającym książkę, jakże głęboko ujmującym, czuć wyraźnie to jego milczące błaganie o pomoc. Jest inaczej niż u Bergmana. Tam profesor odnalazł spokój, tutaj potrzebę zbawienia."

Więcej o zwycięskiej publikacji przeczytać można na stronie Wydawnictwa Czarne, którego nakładem ukazała się Srda śpiewa o zmierzchu w Zielone Świątki.